رکتوم یا راست روده، آخرین قسمت از روده بزرگ است که بعد از آن به مقعد میرسد. در رکتوم، مدفوع آماده میشود تا از بدن خارج شود. افتادگی رکتوم زمانی اتفاق میافتد که بخشی از رکتوم به سمت پایین میآید یا از مقعد خارج میشود. رکتوم خارج شده را میتوان واضح در بیرون بدن دید.
افتادگی رکتوم یک مشکل واقعی است. اما فوریت پزشکی محسوب نمیشود. ممکن است رکتوم با نرم کنندهها یا شیاف و… به درون بدن برگردد ولی اغلب باید برای درمان آن، جراحی کرد.
ممکن است بعضی اوقات با بواسیر اشتباه گرفته شود ولی برخی علائم و درمان آن با هم متفاوت است. پس تا انتها با ما همراه باشید تا با افتادگی رکتوم، کامل آشنا شوید.
ظاهر افتادگی رکتوم
افتادگی رکتوم در اثر ضعیف شدن عضلات نگهدارنده در کف لگن رخ میدهد. بعضی میگویند افتادگی رکتوم ظاهری شبیه بواسیر دارد یا مانند بواسیر احساس شود. اما تفاوتهایی هم با آن دارد که بعدا مفصل به آن میپردازیم.
عضلات نگهدارند این قسمت معمولا با افزایش سن مقداری ضعف را خواهند داشت، اما در بعضی افراد پارگی عضله باعث این بیماری میشود.
ظاهر افتادگی رکتوم در افراد ممکن است با هم متفاوت باشد.
در بعضی افراد، افتادگی داخلی است. یعنی رکتوم شروع به حرکت به سمت مقعد کرده است ولی از مقعد خارج نشده است.
برخی دیگر، ممکن است افتادگی مخاطی را تجربه کنند. در این نوع افتادگی، پوشش داخلی رکتوم از داخل به سمت بیرون برگشته است و شروع به بیرون زدن از مقعد کرده است
نوع آخر، افتادگی خارجی است. در این حالت، کل رکتوم از مقعد خارج میشود. البته اوایل شما ممکن است بیرون زدگی را فقط در هنگام دفع مدفوع ببینید ولی در نهایت، دائمی میشود.
علائم افتادگی رکتوم
اولین نشانه در پرولاپس رکتوم، بیرون زدن یک توده قرمز رنگ در هنگام زور زدن است. اول ممکن است این توده به داخل مقعد برگردد ولی در نهایت همیشه دیده میشود.
علائم دیگر شامل:
- بی اختیاری در دفع: حرکات روده شما، تخت کنترل شما نیست.
- یبوست یا اسهال
- نشت خون یا مخاط از مقعد
- احساس اینکه رودههای شما کامل تخلیه نشده است.
- احساس فشار یا برآمدگی در مقعد بعد از سرفه، عطسه یا بلند کردن اجسام سنگین
- خارش یا درد مقعد
- زور زدن برای شروع یا پایان دادن به دفع
- داشتن درد شکم
علائم افتادگی روده ممکن است مانند سایر بیماریهای روده باشد. برای تشخیص باید به پزشک مراجعه کنید.
علل ابتلا به پرولاپس رکتوم
علت ابتلا به این بیماری، میتواند خیلی از موارد باشد.
- در زایمانهای متعدد، عضلات کف لگن، در صورتی که با ورزش قوی نشود، ضعیف میماند. همین موضوع ممکن است باعث افتادگی رکتوم شود. مسئله اینجاست که یک سوم از زنانی که دچار افتادگی رکتوم میشوند، زایمان نکردهاند.
- پیری باعث ضعف در عضلات خواهد شد.
- آسیب یا جراحی قبلی در ناحیه لگن
- یبوست یا اسهال مزمن
- عفونتهای انگلی رودهای
- سرفه یا عطسه مزمن
- آسیب به نخاع یا عصب
چه کسانی در معرض خطر افتادگی رکتوم هستند؟
افرادی که بیشتر در خطر افتادگی رکتوم هستند:
- بانوان: بیشتر افراد مبتلا، خانمها هستند.
- سن: افراد بالای 50 سال سن، درگیر افتادگی رکتوم هستند. افراد جوان درگیر، اغلب بیماریهای مزمن مثل یبوست دارند.
- کسانی که یبوست دائمی دارند: زور زدن همیشگی، خطر افتادگی رکتوم را افزایش میدهد
- زور زدن برای دفع
- اسهال طولانی مدت( مزمن)
- مصرف بیش از حد ملینها
- زایمان انجام دادهاند.
- کسانی که زوال عقلی دارند.
چگونه افتادگی رکتوم تشخیص داده میشود؟
خیلی از اوقات متوجه تفاوت بین افتادگی رکتوم و بواسیر شدن سخت است. پزشک در هنگام معاینه، از شما درمورد علائم و سابقه بیماری شما سوال میکند. ممکن است از شما بخواهد که زور بزنید تا عضلات شما مانند وقتی شود که دارید دفع انجام میدهید.
یکسری از آزمایشات تکمیلی هم وجود دارد که باعث تشخیص بهتر میشود:
- معاینه رکتوم با انگشت: این یک معاینه فیزیکی است. پزشک دستکشی را دست میکند. سپس انگشت خود را چرب کرده و وارد رکتوم شما میکند تا قدرت عضلات اسفنکتر و هرگونه مشکل در ناحیه رکتوم را بررسی کند. پزشک احتمالا از بیمار میخواهد که خم شود تا افتادگی رکتوم را بررسی کند.
- مانومتری مقعد: در این آزمایش ، یک لوله باریک و منعطف، وارد مقعد و رکتوم میشود. سپس یک بالون کوچک در نوک لوله که داخل رکتوم است باد میشود و به سر دیگر که خارج از مقعد است، وزنه کوچکی میبندند. این آزمایش، برای اندازه گیری سفتی اسفنکتر مقعد و نحوه عملکرد رکتوم مفید است.
- کولونوسکوپی: برای رد کردن احتمال سایر بیماریها مثل بواسیر، پولیپ یا سرطان روده بزرگ، کولونوسکوپی پیشنهاد میشود. در این روش، لولهای که به سر آن یک دوربین است وارد مقعد و رکتوم میشود و از داخل روده بزرگ، تصویربرداری میکند.
- دفکوگرافی: در این آزمایش، تغییرات ساختاری در داخل یا اطراف دستگاه گوارش و نحوه عملکرد عضلات رکتوم شما حین خروج مدفوع شبیه سازی شده توسط تصویربرداری با اشعه ایکس یا MRI مشخص میشود.
- باریم انما ( تنقیه انما) : مواد رنگی حاجب به درون دستگاه گوارش تنقیه میشود و سپس تصاویری تحت گاید فلورسکوپی از دستگاه گوارش تحتانی گرفته میشود.
چگونه بفهمم که پرولاپس رکتوم دارم یا بواسیر؟
علائم افتادگی رکتوم و بواسیر بسیار شبیه به هم دیگر است و خیلیها این دو را با هم اشتباه میگیرند. هر دو میتوانند در دوران بارداری و بعد آن، یا همراه با یبوست مزمن و اسهال، ایجاد شود. درحالی که افتادگی رکتوم دلایل دیگری هم دارد بواسیر عمدتا به دلیل زور زدن بیش از حد است.
بواسیر موقتی است و پس از حدود یک تا دو هفته، خود به خود از بین میرود. اما افتادگی رکتوم مزمن و پیش رونده است، علائم از بین نمیرود و نیاز به جراحی خواهد داشت.
آماده شدن برای جراحی
پزشک شما دستورالعملهایی را برای آماده شدن قبل از جراحی به شما میدهد که رعایت این دستورالعمل، باعث یک جراحی بهتر برای شما میشود.
- محل جراحی را با صابون مخصوص تمیز کنید: صابون ضدعفونی کننده که پزشک معرفی میکند را بخرید و روز جراحی قبل از پروسه جراحی، دوش بگیرید. این صابون از ایجاد عفونت توسط میکروبهای سطحی پوست جلوگیری میکند.
- مصرف برخی از داروها متوقف میشوند: پزشک داروهایی را که باعث افزایش خونریزی میشود مثل وارفارین را قطع میکند.
رویه درمان افتادگی روده
درمان افتادگی رکتوم برخلاف درمان بواسیر معمولا جراحی است. البته ابتدا اگر به یبوست دچار هستید، توسط ملینها، شیاف و سایر داروها یبوست را درمان میکنند و سپس پزشک، جراحی را انجام میدهد. روشهای جراحی متفاوت خواهد بود که پزشک پس از بررسی سن، مشکلات سلامتی شما و نحوه عملکرد روده شما، بهترین روش را انتخاب میکند.
اگر جراحی از طریق شکم انجام شود به آن رکتوپکسی میگویند ولی اگر جراحی از طریق مقعد انجام شود، به آن پرینه میگویند.
انجام هر کدام از این جراحیها، به عوامل مختلفی بستگی دارد:
- اندازه پرولاپس
- سن
- مشکلات سلامتی دیگر
- تجربه جراح و تجهیزات موجود
جراحی نیاز به بیهوشی دارد. البته ممکن است بیهوشی عمومی انتخاب شود یا فقط قسمت پایین تنه شما را بیحس کنند.
- اگر از طریق شکم جراحی انجام شود ( رکتوپکسی)، پزشک با ایجاد یک برش در شکم، رکتوم را به جای خود برمیگرداند. سپس با استفاده از یک اسلینگ توری، رکتوم را به دیواره پشتی لگن متصل میکند. البته اگر کسی سابقه طولانی یبوست داشته باشد، ممکن است جراح بخشی از روده بزرگ را بردارد. این روش 97 درصد موفقیت طولانی مدت دارد.
- ممکن است جراحی لاپاراسکوپی باشد. در این روش، جراح چندین برش کوچک در ناحیه شکم ایجاد میکند. سپس توسط ابزارهای جراحی مخصوص و یک دوربین کوچک، افتادگی روده را ترمیم میکند.
- جراحی که از طریق مقعد انجام شود ( رکتوسیگموئیدکتومی پرینهآ) که این روش خیلی شایعتر است. جراح از طریق مقعد، قسمت اضافه و بیرونزده رکتوم را برمیدارد و قسمت باقی مانده رکتوم، به کولون سیگموئید متصل میشود.
مشاوره رایگان!
سوالی دارید؟
شما میتوانید به راحتی و در سریعترین زمان ممکن با ارسال پیام به واتسآپ مشاوره رایگان دریافت کنید و جواب سوالات خود را بیابید.
09360504775
در صورتی که افتادگی رکتوم درمان نشود...
در بعضی افراد، ممکن است افتادگی رکتوم علائم ناراحت کنندهای نداشته باشد و مدت طولانی با وجود پرولاپس رکتوم زندگی کنند. مثلا ممکن است خودشان با دست رکتوم را به داخل فشار دهند، برای جلوگیری از درد به پهلو بخوابند، زانوهایشان را در سینه جمع کنند و یا برای هل دادن رکتوم به جای خود، از یک پارچه گرم استفاده کنند. ولی با گذشت زمان، هم دردها بدتر شده و هم عوارض جدیتری بروز پیدا میکند. مثل:
- بی اختیاری مدفوع : 50 تا 70 درصد افراد، از این مشکل رنج میبرند.
- یبوست
- زخمهای رکتوم
- اختناق رکتوم : یعنی رکتوم گیر میکند و دیگر نمیشود آن را با دست به داخل فشار داد. در این حالت خونرسانی به رکتوم قطع شده و میتواند سبب مرگ بافت رکتوم شود. این یک حالت اورژانسی است.
خطرات و عوارض احتمالی جراحی افتادگی رکتوم
خطرات جراحی رکتوم میتواند شامل موارد زیر باشد:
- خونریزی
- انسداد روده
- آسیب به اندامها و اعصاب مجاور
- عفونت
- فیستول ( اتصال دو اندام از بدن توسط راههایی مثل اتصل رکتوم و واژن)
- عود مجدد پرولاپس رکتوم
- اختلال عملکرد جنسی
- یبوست جدید یا بدتر شدن یبوست
پیشگیری از ابتلا مجدد به پرولاپس رکتوم
برای در امان ماندن از ابتلا مجدد به افتادگی روده، به نکات زیر دقت کنید:
- اختلالات مزمن روده خود مثل اسهال یا یبوست را درمان کنید
- عضلات کف لگن خود را تقویت کنید. با انجام ورزش مناسب، برای رسیدن به وزن سالم تلاش کنید.
- سعی کنید فعالیتهایی که فشار در ناحیه لگن را زیاد میکند، انجام ندهید. مثل زور زدن برای دفع مدفوع یا بلند کردن اجسام سنگین
- اگر سرفه مزمن دارید، به پزشک بروید و آن را درمان کنید.
- اگر سیگار میکشید، آن را ترک کنید.
- روزانه به اندازه مناسب میوه و سبزیجات بخورید. داشتن یک رژیم غذایی پر فیبر، میتواند به جلوگیری از یبوست و زور زدن کمک کند.
- روزانه 6 تا 8 لیوان آب بنوشید.
سخن آخر
مشکلات در سیستم گوارش، میتواند باعث درگیریها و ناراحتیهای بزرگی شود. شما نیاز به افراد متخصصی دارید که درمان شما سریع و با تخصص کامل انجام دهند و بهترین نتیجه را داشته باشد. پزشکان متخصص و مجرب ما در کلینیک پزشکی نیکان ، آماده کمک و درمان شما هستند. ما همیشه در کنار شما هستیم !
برای رزرو نوبت و مشاوره با بهترین متخصص جراحی داخلی در خزانه بخارایی و شریعتی تهران، میتوانید با کلینیک نیکان تماس بگیرید.
پاسخ به سوالات شما
افتادگی رکتوم چقدر شایع است؟
بر اساس تخمین ، تقریبا از هر 1000 نفر، 2 نفر به افتادگی رکتوم دچار است.
آیا افتادگی رکتوم، یک بیماری جدی است؟
این یک بیماری خیلی جدی نیست. اما عوارض و ناراحتیهایی که ایجاد میکند میتواند در آینده باعث عوارضی مثل بی اختیاری مدفوع شود.
آیا افتادگی رکتوم خود به خود، از بین میرود؟
در بزرگسالان این بیماری خود به خود درمان نمیشود. اما در کودکان اگر رخ داد، بعد از درمان علت، خود افتادگی از بین میرود. مثلا اگر کودکی اسهال یا یبوست دارد، با درمان این وضعیت ، فشار را از روی عضلات کف لگن برمیدارید و با رشد فرزندتان، عضلات تقویت میشوند. اما برای بزرگسالان، معمولا نیاز به جراحی است.
آیا افتادگی رکتوم را میشود بدون جراحی درمان کرد؟
خیر در نهایت شما نیاز به جراحی خواهید داشت و برخلاف بواسیر، خود به خود درمان نمیشود.
افتادگی رکتوم در مراحل اولیه چگونه است؟
یک توده بیرون زده صورتی یا قرمز رنگ که از مقعد خارج شده است . ممکن است در هنگام دفع احساس درد و ناتوانی در تخلیه کامل داشته باشید.
