آیا تفاوت بواسیر، شقاق، فیستول و کیست مویی را میدانید؟
با اینکه آگاهی مردم در زمینه بیماریها و درمان آنها بسیار وسیع شده است، اما بسیاری از مردم هر نوع درد یا ناراحتی در ناحیه مقعد را بواسیر میدانند. در حالی که بیماریهای مختلفی مانند شقاق ( فیشر)، فیستول مقعدی و کیست مویی هم وجود دارند که علائم مشابهی با بواسیر خواهند داشت. همین علائم مشابه باعث میشود که بسیاری بیماران ماهها یا سالها روش درمانی اشتباهی را پیش بگیرند و بیماری آنها پیشرفت کند.
با اینکه این چهار بیماری در ناحیه نشیمنگاه ایجاد میشود، اما از نظر علت ایجاد، علائم، محل درگیری، شدت درد، نوع ترشحات و روش درمان با هم تفاوتهای زیادی دارد. مهمترین قدم در درمان درست بیماری، تشخیص صحیح آن است که توسط پزشکان ماهر انجام میشود.
در این مقاله با زبان علمی اما ساده، تفاوتهای بواسیر، شقاق، فیستول و کیست مویی را بررسی میکنیم تا شما علائم این بیماریها بهتر بشناسید و در صورت مشاهده نشانههای جدی، به موقع به پزشک مراجعه کنید.
بیماریهای نشیمنگاهی چیست؟
بیماریهای نشیمنگاهی به مجموعهای از بیماریهایی میگویند که در اطراف مقعد، کانال مقعد و ناحیه دنبالچه ایجاد میشوند. علائم این بیماریها معمولا درد، خونریزی، تورم، ترشح، خارش یا ایجاد تودههای گوشتی در همین نواحی است که میتواند زندگی فرد را تحت تاثیر خود قرار دهد.
شایعترین بیماریهای ناحیه نشیمن شامل:
هر چند که برخی علائم این بیماریها شبیه به هم است، اما هر کدام علائم بخصوصی هم دارند که باعث تشخیص آنها از یکدیگر میشود و روش درمان آنها را جدا میکند.
بواسیر( هموروئید) چیست؟
بواسیر یا هموروئید به متورم و گشاد شدن سیاهرگهای اطراف مقعد و داخل کانال مقعد گفته میشود. این بیماری از شایعترین بیماریهای نشیمنگاهی است که تقریبا 75 تا 80 درصد مردم در دنیا حداقل یکبار در زندگی خود به آن دچار میشوند.
افزایش فشار روی رگهای ناحیه مقعد باعث ایجاد هموروئید میشود این فشار میتواند در اثر یبوست مزمن، زور زدن در هنگام دفع، بارداری، چاقی، نشستن طولانی مدت یا بلند کردن اجسام سنگین ایجاد شود.
علائم بواسیر
بواسیر دو نوع دارد. یک نوع آن داخلی و نوع دیگر آن خارجی است. علائم هموروئید بسته به نوع داخلی یا خارجی آن متفاوت است. اما شایعترین علائم بواسیر شامل موارد زیر است:
- خونریزی روشن هنگام دفع
- مشاهده خون روی دستمال یا داخل توالت
- احساس وجود توده در اطراف مقعد
- خارش و سوزش
- احساس عدم تخلیه کامل روده
- درد ( بیشتر در هموروئید خارجی یا هموروئید ترومبوزه وجود دارد)
از مهمترین ویژگیهای بواسیر این است که به اندازه شقاق درد ندارد و خونریزی شایعترین علامت آن است.
شقاق ( فیشر مقعدی) چیست؟
شقاق یا فیشر مقعدی به ایجاد یک ترک یا زخم خیلی باریک و کوچک در پوست کانال مقعد گفته میشود. این بیماری معمولا در اثر یبوست شدید یا مدفوع سفت ایجاد میشود، اما بیماریهایی مثل اسهال مزمن، زایمان طبیعی و بیماریهای التهابی روده هم میتوانند باعث ایجاد شقاق شوند.
اگرچه زخم شقاق ممکن است کوچک باشد، اما به دلیل اینکه پایانههای عصبی زیادی در این ناحیه وجود دارد، درد آن بسیار شدید است.
علائم شقاق
شایعترین علائم شقاق عبارتند از :
- درد بسیار شدید در هنگام دفع
- ادامه دار بودن درد حتی چند ساعت بعد از اجابت مزاج
- سوزش مقعد
- مشاهده خون روشن روی دستمال توالت
- اسپاسم و گرفتگی عضلات مقعد
ویژگی اصلی شقاق این است که احساس درد آن شبیه بریدگی با تیغ یا پارگی پوست است و این درد ممکن است تا ساعتها پس از پایان دفع ادامه داشته باشد.
فیستول مقعدی چیست؟
یکی از بیماریهای پیچیده نشیمنگاهی، فیستول مقعدی است که در اثر ایجاد یک کانال یا مجرای غیر طبیعی بین داخل کانال مقعد و پوست اطراف آن به وجود میآید. این بیماری معمولا پس از یک عفونت یا آبسه مقعدی به وجود میآید. زمانی که آبسه کاملا درمان نشود یا مسیر تخلیه آن به صورت غیر طبیعی باقی بماند، فیستول شکل میگیرد.
برخلاف بواسیر و شقاق که معمولا با خونریزی یا درد در هنگام دفع شناخته میشود، فیستول معمولا با ترشحات چرک یا مایع بدبو معروف است و در بسیاری از موارد فقط با جراحی و لیزر، درمان میشود.
علائم فیستول
رایجترین علائم فیستول شامل:
- ترشح مداوم چرک یا مایع زرد رنگ از کنار مقعد
- بوی نامطبوع ترشحات
- خیس شدن مداوم لباس زیر
- درد هنگام نشستن یا راه رفتن
- تورم در اطراف مقعد
- ایجاد سوراخ کوچک روی پوست اطراف مقعد
- عود مکرر آبسه در یک نقطه
در برخی افراد ممکن است ترشحات به مدت چند روز قطع شود و دوباره با درد و تورم شدید برگردد. این چرخه معمولا از نشانههای فیستول است.
علت ایجاد فیستول
عواملی که باعث ایجاد فیستول مقعدی میشوند:
- آبسههای مقعدی درمان نشده
- عفونت غدد مقعدی
- بیماری کرون ( بیماری التهابی دیواره روده)
- ضربه یا جراحی ناحیه مقعد
- بیماریهای التهابی روده
- در موارد خیلی نادر، سل یا برخی از سرطانها
نکته خیلی مهم در مورد فیستول این است برخلاف بواسیر و شقاق، معمولا خودبه خود درمان نمیشود و نیاز به بررسی دقیق متخصص دارد.
کیست مویی ( سینوس پیلونیدال) چیست؟
کیست مویی یا سینوس پیلونیدال یکی دیگر از بیماریهایی است که بسیاری از مردم به اشتباه آن را به عنوان بیماریهای مقعدی در نظر میگیرند. در حالی که محل این بیماری کاملا مجزا است.
کیست مویی اصلا به کانال مقعد ربطی ندارد و محل ایجاد آن در بالای شکاف باسن و نزدیک استخوان دنبالچه است. علت ایجاد این بیماری، برگشت موها به داخل پوست است که باعث التهاب، عفونت و تشکیل یک حفره یا کیست میشود.
این بیماری بیشتر در افراد جوان به خصوص مردان، افراد پرمو، افرادی که ساعات زیادی مینشینند و کسانی که اضافه وزن دارند دیده میشود.
علائم کیست مویی
علائم شایع کیست مویی شامل:
- ایجاد توده دردناک در بالای باسن
- قرمزی و التهاب پوست
- خروج چرک و خون از منافذ پوست
- بوی نامطبوع ترشحات
- درد در هنگام نشستن
- تب در صورت عفونت شدید
برخلاف فیستول که در اطراف کانال مقعد است، کیست مویی چند سانتی متر بالاتر از مقعد است و بیشتر در ناحیه دنبالچه درد احساس میشود.
علت ایجاد کیست مویی
مهم ترین عوامل خطر در کیست مویی عبارتاند از:
- رشد مو به داخل پوست
- نشستن به مدت زیاد
- تعریق زیاد
- چاقی
- اصطکاک مداوم پوست
- سابقه خانوادگی
- پرمویی
در صورتی که عفونت کند، کیست مویی میتواند به آبسه تبدیل شود که بسیار دردناک است.
تفاوت بواسیر، شقاق، فیستول و کیست مویی
همانطور که میدانید، هر چهار بیماری در ناحیه نشیمنگاهی ایجاد میشوند، اما تفاوتهای بارزی دارند که دانستن آنها به تشخیص راحتتر بیماری کمک میکند.
1. تفاوت از نظر محل ایجاد
- بواسیر: داخل یا اطراف دهانه مقعد
- شقاق: ترک یا زخم در کانال مقعد
- فیستول: مجرایی بین داخل مقعد و پوست اطراف آن
- کیست مویی: چند سانتی متر بالای شکاف باسن، ناحیه دنبالچه
پس اگر در قسمت بالای باسن درد یا ترشحات یا توده دیدید، احتمال وجود کیست مویی بیشتر از بواسیر یا شقاق است.
2. تفاوت از نظر درد
- بواسیر: درد خفیفتر است، مگر اینکه هموروئید ( بواسیر) دچار لخته خون شود.
- شقاق: شدیدترین درد را دارد و مثل بریدگی یا تیغ، درد تیزی دارد.
- فیستول: درد آن بیشتر به دلیل عفونت و آبسه ایجاد میشود و ممکن است که با ترشح عفونت، درد کمتر شود.
- کیست مویی: درد در هنگام نشستن بیشتر است و فشار زیادی روی دنبالچه احساس میشود.
3. تفاوت از نظر خونریزی
- بواسیر: خونریزی روشن و بدون درد از علائم آن است.
- شقاق: خونریزی کم است ولی در صورت خونریزی، درد آن شدید است.
- فیستول: خونریزی از علائم فیستول مقعدی نیست و بیشتر ترشحات چرکی دیده میشود.
- کیست مویی: در صورت عفونت ممکن است خروج ترشحات چرکی به همراه خون از منافذ پوست وجود داشته باشد.
4. تفاوت از نظر ترشح
ترشح یکی از مهمترین علائم برای افتراق این بیماری ها نسبت به هم است.
- بواسیر: بواسیر معمولا بدون ترشح است.
- شقاق: در بیشتر موارد ترشحات ندارد.
- فیستول: این بیماری تقریبا همیشه با ترشح چرک و مایع بدبو است.
- کیست مویی: در صورتی که عفونت کند همراه با خروج چرک و گاهی خون است اما محل ترشحات آن با فیستول متفاوت است.
چگونه پزشک بیماری را تشخیص میدهد؟
تشخیص این بیماریها توسط پزشک متخصص با گرفتن شرح حال و معاینه انجام میشود. در برخی موارد همین علائم و معاینه فیزیکی کافی است تا تشخیص درست داده شود.
با این حال در شرایط خاص ممکن است از روشهای تکمیلی زیر استفاده شود:
- معاینه دیجیتال مقعد
- آنوسکوپی ( معاینه مقعدی)
- رکتوسکوپی
- کولونوسکوپی ( در صورت وجود خونریزی با علت نامشخص یا شک به بیماریهای روده)
- سونوگرافی اندوآنال یا MRI برای بررسی فیستولها پیچیده
تشخیص زودهنگام، در جلوگیری از پیشرفت بیماری و کاهش عوارض بسیار موثر خواهد بود.
مشاوره رایگان!
شما میتوانید به راحتی و در سریعترین زمان ممکن با ارسال پیام به واتسآپ مشاوره رایگان دریافت کنید و جواب سوالات خود را بیابید.
09360504775
درمان بواسیر، شقاق، فیستول و کیست مویی
درمان هر کدام از بیماریها بسته به نوع بیماری، شدت علائم و شرایط بیمار متفاوت خواهد بود.
- درمان بواسیر با لیزر: در مراحل اولیه بواسیر، با اصلاح سب زندگی، مصرف فیبر، نوشیدن آب کافی، حمام آب گرم و داروهای موضعی کنترل میشود. اما در موارد پیشرفته، ممکن است لیزر یا جراحی لازم باشد.
- درمان شقاق با لیزر: شقاق اگر حاد باشد با درمانهای غیرجراحی مانند رژیم غذایی سالم و پرفیبر، ملینها، پمادهای موضعی و حمام آب گرم بهبود مییابد. ولی در موارد مزمن و زمانهایی که به داروها پاسخ ندهد، لیزر یا جراحی گزینه مناسبی است.
- درمان فیستول با لیزر: فیستول معمولا درمان دارویی ندارد. پزشکان با دارو فقط عفونت را کنترل میکنند. مسیر فیستول فقط با لیزر یا جراحی مسدود میشود.
- درمان کیست مویی با لیزر: در مرحله اول درمان کیست مویی، باید عفونت را از بین برد آبسه را تخلیه کرد. اما درمان قطعی آن معمولا با لیزر یا جراحی است. همچنین رعایت بهداشت، اصلاح موهای ناحیه و کاهش اصطکاک میتواند از عود بیماری جلوگیری کند.
چه زمانی به پزشک مراجعه کنیم؟
افراد به دلیل خجالت یا تصور اینکه بیماری خود به خود برطرف میشود، مراجعه به پزشک را به تعویق میاندازند. اما همین باعث میشود که بیماری پیشرفت کند و پیچیدهتر شود.
در صورت مشاهده هر یک از علائم زیر، در اولین فرصت به پزشک مراجعه کنید:
- خونریزی مکرر در هنگام دفع
- درد شدید یا مداوم در ناحیه مقعد
- خروج چرک یا ترشحات بدبو
- مشاهده توده در اطراف مقعد یا بالای باسن
- تب همراه با درد و تورم
- تداوم علائم بیش از دو هفته
برای رزرو نوبت و مشاوره با بهترین متخصص جراحی داخلی در خزانه بخارایی و شریعتی تهران، میتوانید با کلینیک نیکان تماس بگیرید.
سوالات متداول:
آیا هر خونریزی مقعدی نشانه بواسیر است؟
خیر. خونریزی میتواند در اثر شقاق، بیماریهای التهابی روده، پولیپ یا حتی سرطان روده نیز ایجاد شود. بنابراین خونریزیهای مقعد باید توسط پزشک بررسی شود.
آیا فیستول با دارو درمان میشود؟
خیر. پزشک با تجویز دارو، فقط عفونت را کاهش میدهد. مسیر فیستول معمولا با لیزر یا جراحی درمان میشود.
کیست مویی همان بواسیر است؟
خیر. کیست مویی در ناحیه دنبالچه ایجاد میشود در حالی که بواسیر مربوط به التهاب سیاهرگهای داخل یا اطراف مقعد است.
آیا شقاق میتواند خودبهخود بهبود یابد؟
اگر شقاق در مراحل اولیه تشخیص داده شود، با درمان مناسب و بهبود سبک زندگی و رژیم غذایی و اصلاح عادات دفع، ممکن است بهبود یابد. اما در حالت مزمن، معمولا به درمانهای تخصصی مثل لیزر یا جراحی نیاز دارد.
جمع بندی
تشخیص دقیق و سریع این بیماریها توسط پزشکان متخصص و ماهر، از درمانهای اشتباه جلوگیری کرده و باعث آن میشود که بیمار در کوتاهترین زمان، مناسبترین روش درمانی را دریافت کند و از پیشرفت بیماری جلوگیری میشود.
مراجعه به موقع نه تنها روند درمان را سادهتر نمیکند، بلکه از بروز عوارض و مزمن شدن بیماری نیز پیشگیری میکند.
تیم حرفهای ما در کلینیک پزشکی نیکان، همواره آماده خدمت رسانی به شما عزیزان است.
