با توجه به تنوع کیستهای پوستی، علتها و ویژگیهای آنها نیز میتواند متفاوت میباشد. در این مقاله، قصد داریم که اسرار پیرامون کیست پوستی را کشف کرده و با اطلاعاتی ارزشمند در زمینه سلامت پوست، دانش خود را بهبود بخشیم. در همین راستا، به شناخت و بررسی انواع کیستهای پوستی، علل و علائم هر یک از آنها خواهیم پرداخت؛ با ما تا پایان این متن همراه باشید.
انواع کیست پوستی
کیستهای پوستی انواع مختلفی دارند که هر کدام از ویژگیها و پیامدهای منحصر به فردی برخوردار هستند. به عبارت دیگر، آنها از نظر ویژگیها، علائم و عوارضی که ایجاد میکنند، قابل تفکیک خواهند بود. این ناهنجاریهای پوستی، سؤالاتی درباره منشأ، عوارض بالقوه و اهمیت تشخیص وجود هر یک از آنها را برای فرد ایجاد میکنند. در همین راستا، برخی از انواع کیست پوستی با شیوع بالاتر را مورد بررسی قرار دادهایم:
۱) کیستهای اپیدرموئید
یکی از انواع کیست پوستی خوشخیم و غیر سرطانی که از فولیکولهای مو نشئت گرفته و دارای یک کیسه حاوی مایع غلیظ است. این کیست معمولاً در اندام تناسلی رشد میکند، اما در نقاطی مانند سر، گردن، قفسه سینه، پشت بالاتنه و صورت نیز مشاهده میشود.
علل:
تجمع کراتین در زیر پوست به علت انسداد مجرای فولیکولهای مو، باعث تشکیل کیست پوستی اپیدرموئید میشود. همچنین، وجود برخی اختلالات ژنتیکی، دوران بلوغ و آسیبهای پوستی ممکن است احتمال بروز این نوع کیست را در بین زنان و مردان افزایش دهند.
علائم:
کیستهای اپیدرموئید، تودههایی کوچک و غیر سرطانی هستند که در افراد جوان، میانسال و افرادی که در معرض خطر ابتلا به آکنه هستند، بیشتر ایجاد میشوند. از علائم این نوع کیست پوستی میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- تودههای گرد و کوچک در زیر پوست
- رنگ تیره مرکز در دهانه کیست
- دارای مایع غلیظ، قهوهای مایل به زرد و بدبو
- رشد کُند و آهسته
- پوست متورم و قرمز (در صورت التهاب و آلوده شدن کیست اپیدرموئید)
- دردناک نسبت به لمس شدن
درمان:
عموماً کیست اپیدرموئید به طور خودکار بهبود مییابد. اما در صورتی که اندازهٔ کیست به سرعت تغییر کند، تعداد آن افزایش یابد یا آسیبهایی نظیر پارگی و خراشیدگی رخ دهد، توصیه میشود به پزشک مراجعه کرده و تحت مراقبت قرار گیرید. روشهای درمان کیست پوستی اپیدرموئید عبارتاند از:
- تزریق دارو به درون کیست جهت کاهش التهاب و تورم آن
- برش کیست اپیدرموئید با چاقو یا تیغ جراحی و تخلیه محتویات درون آن
- خارج کردن کل کیست با استفاده از یک جراحی خفیف
۲) کیستهای سبابه
این نوع کیست پوستی میتواند در هر قسمتی از بدن رشد کند، اما بیشترین شیوع آنها مربوط به قسمتهای بالاتنه، به ویژه صورت و گردن، است. گاهی اوقات، کیست سباسه با کیستهای اپیدرموئید و قطبی یکسان در نظر گرفته میشود، در حالی که این مطلب کاملاً اشتباه است. تفاوت این کیستها در موقعیت ظاهر شدن آنهاست؛ به طور کلی کیستهای اپیدرموئید در نواحی تناسلی، صورت یا گردن و کیستهای قطبی بیشتر در فولیکولهای مو دیده میشوند. کیستهای سباسه نیز، در نواحی پرموی بدن شکل میگیرند و اندازه آنها نسبت به سایر کیستهای پوستی، نسبتاً بزرگتر است.
علل:
در اغلب موارد، کیستهای سباسه به دلیل بریدگی یا ایجاد زخم و انسداد مجرای غدد چربی (غده سباسه) شکل میگیرند. ظاهر عجیب کیست سباسه باعث نگرانی افراد شده و برخلاف تصور آنها، این نوع کیست پوستی غیر سرطانی و خوشخیم است.
علائم:
کیستهای سبابه، تودههایی نسبتاً بزرگ و غیر سرطانی هستند که بیشتر در قسمتهای پر موی بدن ظاهر میشوند. در صورتی که این نوع کیست پوستی درمان نشود و زمان بگذرد، ممکن است شاهد ریزش موهای نواحی اطراف آن باشیم. از علائم این کیست سباسه میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- تودههای گرد و نسبتاً بزرگ در زیر پوست
- رشد آهسته و کند
- قرمز و اغلب دردناک
- دارای مادهای نیمه جامد، سفید و چرب
مشاوره رایگان!
شما میتوانید به راحتی و در سریعترین زمان ممکن با ارسال پیام به واتسآپ مشاوره رایگان دریافت کنید و جواب سوالات خود را بیابید.
09360504775
۳) کیست پوستی قطبی
تودههایی برجسته در لایه زیرین پوست هستند که عمدتاً در پوست سر پدیدار میشوند. این کیستها در اطراف فولیکولهای مو رشد کرده و در برخی از خانوادهها به چشم میآیند. اگر والدین به عارضه کیست قطبی دچار شوند، احتمال انتقال آن به فرزندان تقریباً ۵۰ درصد است. این نوع کیست پوستی در زنان بیشتر شایع است.
علل:
هرچند علت دقیق ایجاد کیست قطبی مشخص نیست، اما آسیب به فولیکول مو را میتوان به عنوان یکی از عوامل مؤثر و قابل قبول در نظر گرفت. از این رو، تشکیل کیستهای سباسه به دلیل تجمع پروتئین در فولیکول مو رخ میدهد.
علائم:
کیستهای قطبی، تودههایی کوچک و غیر سرطانی هستند که با احتمال ۹۰ درصد در پوست سر ظاهر میشوند. این برجستگیها به طور معمول بزرگسالان ۴۵ تا ۶۵ سال را تحت تأثیر قرار میدهد. از علائم کیست پوستی قطبی میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- برجستگیهای کوچک، با سطح گرد یا گنبدی شکل
- اندازه بین ۰.۵ تا ۵ سانتی متر
- رشد آهسته و کند
- عدم رشد مو روی کیست
- حرکت اندک در اثر فشار دادن
- دردناک در برابر فشار بیش از حد
- بدون درد و سفت در حالت طبیعی
- مشابه رنگ پوست، زرد یا سفید
درمان:
در اکثر موارد، کیستهای قطبی خود به خود از بین میروند؛ با این حال، استفاده از یک کیسه آب گرم ممکن است منجر به کاهش تورم و التهاب کیست شده و به بهبودی آن میکند. تجویز پزشکان نیز جهت درمان این نوع ضایعه پوستی معمولاً مصرف داروهای آنتیبیوتیک است. همچنین، اگر این نوع کیست پوستی در بدن مشکلی ایجاد نکند و اندازه آن کوچک باشد، جراحی ضروری نیست.
۴) کیست پیلار
این نوع کیست پوستی مشابه کیستهای اپیدرموئید، از فولیکولهای مو تشکیل میشوند. کیست پیلار، حاوی ماده پروتئینی به نام کراتین بوده و معمولاً روی پوست سر مشاهده میشوند. کیستهای پیلار در مقایسه با سایر کیستهای پوستی کمتر شایع هستند.
علل:
کیست پیلار در اثر تجمع پروتئین در فولیکولهای مو به وجود میآید. گاهی اوقات، این نوع کیست پوستی را همانند یک توده سرطانی تلقی میکنند. این تصور از پایه غلط است و جای هیچگونه نگرانی نیست.
علائم:
کیستهای پیلار، تودههایی کوچک و غیر سرطانی هستند که در پوست سر معمولاً ایجاد میشوند. این تودهها خودبهخود باعث احساس درد و ناراحتی افراد نخواهند شد. از علائم کیست پوستی پیلار میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- برجستگیهای کوچک با سطح صاف، گرد، کروی یا بیضوی شکل
- رنگ پوست
- تودههایی توپر و سفت
- عدم ایجاد درد و ناراحتی هنگام لمس شدن
- رشد کند و آهسته
۵) کیستهای گانگلیونی
این نوع کیست پوستی، تودهای با بافت گرد است که معمولاً در اطراف مفاصل یا تاندونها، به ویژه در مچ دستها یا پاها، شکل میگیرد. درون کیستهای گانگلیونی با مایع ژلهای پر شده و عمدتاً غیر سرطانی و بی ضرر هستند.
علل:
کیست گانگلیونی اغلب به دلیل تجمع مایعات در زیر پوست مچ دست و پا ایجاد میشود. در این راستا، عواملی همچون آسیب، ضربه، و یا استفاده بیش از حد از تاندون و مفصل مچ ممکن است نقش مهمی در بروز این نوع کیست پوستی ایفا کنند. احتمال ابتلا به کیست گانگلیونی در افرادی که در حین فعالیت از مچ دست و پای خود زیاد استفاده میکنند، مانند ژیمناستیک کاران، بانوان، و افراد با مچ ضعیف، بیشتر شایع است.
علائم:
این نوع کیست پوستی غیر سرطانی عمدتاً به صورت تودههایی کوچک با سطحی نسبتاً گرد در ناحیه مچ دست و پا ظاهر میشود. برخی از علائم شایع کیست گانگلیونی عبارتاند از:
- احساس درد و ناراحتی حین راه رفتن و یا استفاده از دست برای انجام کارها
- احساس سوزن شدن، بی حسی و عدم تحرک دست و پا در صورت نزدیک بودن کیست به عصب
- حالت سفت و توپر
- متورم
درمان:
در اکثر موارد، کیست پوستی گانگلیونی خود به خود از بین میرود؛ اما گاهی اوقات، درد ناشی از آن مانع انجام فعالیتهای روزمره میشود. در چنین شرایطی، پس از انجام معاینات و بررسی علائم توسط پزشک، راهکار درمانی مناسب تشخیص داده میشود. جراحی از جمله روشهای تهاجمی است که با هدف تخلیه مایع درون کیست و یا برداشتن کلی آن انجام میگیرد. با این حال، احتمال عود کیست بعد از جراحی باز هم وجود خواهد داشت. برخی از راهکارهای پیشگیری و درمان خانگی کیست مچ دست و پا عبارتاند از:
- عدم انجام حرکتهای بیش از حد دست و پا
- استفاده از مچ بندهای قطبی جهت نگهداری و محافظت از مچ
- استفاده از کفش مناسب طبی جهت جلوگیری از تحریک کیست و برخورد با آن
۶) کیستهای شالازیون (میبومیا)
شالازیون از جمله اختلالات پوستی شایعی است که موجب برآمدگی پلک میشود. به عبارت دیگر، این نوع کیست پوستی میتواند در ناحیه پلک پایین یا بالای چشم ظاهر شود. کیست میبومیا یا شالازیون به طور معمول، بینایی افراد را تحت تأثیر قرار نمیدهد. با این حال، فشار وارد بر چشم ناشی از بزرگ شدن اندازه کیست در برخی موارد، ممکن است منجر به کاهش بینایی شود.
علل:
این نوع کیست پوستی به دلیل مسدود شدن غده میبومین در پلک ایجاد میشود. غده میبومین، یک نوع غده چربی است. شالازیون در افرادی که به بلفاریت چشم یا بیماریهای پوستی مانند اگزما مبتلا هستند، به طور معمول شایعتر است؛ چرا که در این حالت، غده چربی میبوم در ناحیه چشم ضخیمتر شده و انسداد آن راحتتر است.
علائم:
شالازیون، یک توده کوچک غیر سرطانی است که ممکن است به طور همزمان، بیش از یک توده روی پلک ظاهر شود. برخی از علائم کیست پوستی شالازیون عبارتاند از:
- تودهای کوچک روی پلک
- درد خفیف یا تحریک چشم در زمان ایجاد کیست
- اغلب بدون درد
- تورم، قرمزی و احساس درد در نواحی اطراف کیست همراه با عفونی شدن
- اندازه بین ۲ تا ۸ میلی متری
درمان:
کیستهای میبومیا از تودههای خوشخیم و غیر سرطانی هستند که در اکثر موارد، خود به خود بهبود مییابند. بنابراین، تا زمانی که این نوع کیست پوستی عفونت نکرده باشد، نیاز به عمل جراحی احساس نمیشود. برخی از راهکارهای درمان کیست شالازیون عبارتاند از:
- استفاده از کمپرس آب گرم به مدت ۵ الی ۱۰ دقیقه جهت کاهش تورم و نرم شدن داخل کیست
- استفاده از پماد، قطره و یا داروهای آنتیبیوتیک در صورت عفونی شدن کیست
- شستشوی منظم پلک با محلول ضدعفونی کننده چشم جهت از بین بردن چربی و سلولهای مرده پوست
- جراحی با روش دناژ جهت تخلیه محتویات درون کیست در صورت ایجاد اختلال در بینایی
۷) کیستهای مخاطی
این کیستها که شامل مایع غلیظ و ژلاتینی هستند، عمدتاً روی لب و در دهان فرد ایجاد خواهند شد. همچنین، گاهی اوقات در انگشتان دست یا پا و در نزدیکی مفصل نیز ظاهر میشوند.
علل:
دلایل بروز این نوع کیست پوستی بسیار متفاوت باشد. با این حال، انسداد غدد بزاقی با مخاط را میتوان از مهمترین علل کیست مخاطی دهان و لب برشمرد. عواملی مانند ضربه به حفره دهان، سوراخ کردن لب (پیرسینگ) و یا گاز گرفتگی باعث ایجاد اختلال در غدد بزاقی و در نتیجه، تشکیل کیست مخاطی میشوند.
علائم:
کیستهای مخاطی، ندولهایی کوچک هستند که اغلب در دهان یا روی لب ایجاد میشوند. از علائم شایع کیست پوستی مخاطی میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- غدههایی کوچک به رنگ صورتی یا آبی
- نرم و ژلاتینی
- بدون درد
- رشد آهسته و کند
۸) کیستهای پیلونیدال
پیلونیدال، یک نوع عارضه شایع پوستی است که عمدتاً بخش تحتانی بدن و شکاف بالای باسن را تحت تأثیر قرار میدهد. به عبارت دیگر، کیست پوستی پیونیدال با ایجاد سوراخ یا کانالی کوچک در پوست ناحیه تحتانی بدن ممکن است ایجاد عفونت شود. اغلب، کیستهای پیلونیدال در سالهای بعد از دوران بلوغ ظاهر میشوند.
علل:
بنا بر عقیده متخصصین، دلایل ایجاد و رشد پیلونیدال در بدن هر فرد بر حسب شرایط او بسیار متنوع است. به طور مثال، اختلالات هورمونی، نشستن طولانی مدت روی سطوح سخت و سفت، رشد غیر طبیعی مو در شکاف بین باسن پوشیدن لباسهای تنگ و اصطکاک ناشی از آن از جمله دلایل اصلی رشد کیست پوستی پیلونیدال محسوب میشود.
علائم:
کیستهای پیلونیدال معمولاً از چرک، خون یا ترشحات مایع پر شده است. در صورت عدم درمان، این نوع کیست پوستی عفونت کرده و برخی از علائم شایع آن در این حالت عبارتاند از:
- احساس درد شدید و ناراحتی حین نشستن، ایستادن و یا حرکت
- ترشحات چرکی یا خونی با بویی ناخوشایند
- احساس برآمدگی در محل ایجاد کیست
- دردناک بودن ناحیه اطراف کیست
- التهاب و قرمزی پوست شکاف بین باسن
- متورم شدن کیست
- رشد موهای غیر طبیعی و زائد روی کیست
درمان:
درمان کیستهای پیلونیدال مستلزم مصرف آنتیبیوتیک جهت کاهش تورم و از بین بردن عفونت است. همچنین، از طریق تزریق سرنگ به داخل کیست میتوان ترشحات درون آن را تخلیه کند. البته این کار باید با تشخیص و تحت نظر پزشک صورت گیرد.
۹) کیستهای پستان
این نوع از کیستهای پوستی که با نام ” فیبروکیستیک سینه” نیز شناخته میشوند، عمدتاً در بین زنان شایع است. موقعیت ایجاد کیست پستان در زیر پوست سینهها بوده و بدون انجام معاینات و آزمایشات لازم نمیتوان هیچ آثاری از آن را به راحتی روی پوست بدن فرد مشاهده کرد. کیست فیبروکیستیک سینه در بین زنان با گروه سنی ۲۰ تا ۵۰ سال بیشتر شایع است و با نزدیک شدن به سن یائسگی، احتمال ابتلا به این نوع کیست پوستی بیشتر هم خواهد شد.
علل:
بافت چربی و همبند فیبری به ساختار نگهدارنده سینه شکل میبخشند. همچنین، این بافت نه تنها از پارگی و تغییرات شکل سینه جلوگیری میکند، بلکه در پشتیبانی از ساختار و استحکام سینه نیز نقش اساسی دارد. کیست پوستی پستان به دلیل انبساط مایعات درون غدههای سینه رخ میدهد. از سویی دیگر، اختلالات هورمونی به خصوص در دوران پریودی، حاملگی و … منجر به واکنش بافت سینهها و ایجاد تغییراتی مانند تورم، برآمدگی و درد شدید در این ناحیه از بدن خواهد شد.
علائم:
کیستهای پستان اغلب از نوع خوش خیم و غیر سرطانی محسوب میشوند. علائم این نوع کیست پوستی بر حسب شرایط افراد متنوع و گوناگون است. از مهمترین علائم کیست سینه یا پستان میتوان به هر یک از موارد زیر اشاره کرد:
- تودههایی بی خطر و غیر سرطانی
- تودههایی متورم و بر آمده با سطحی صاف، متحرک یا بیضی شکل
- احساس درد در ناحیه زیر بغل
- احساس درد و ناراحتی در سینه (چند روز قبل از شروع پریودی)
- افزایش اندازه برآمدگی سینه معمولاً قبل از آغاز پریودی
- امکان جابهجایی و یا ثابت ماندن توده در سینه بر اساس میزان بافت فیبری موجود
- تغییر سایز و اندازه توده در طول ماه
- خروج ترشحات شفاف به رنگ زرد یا قهوهای تیره از نوک سینه
- تورفتگی یا صاف شدن نوک سینهها
- خروج مایعات قرمز رنگ یا خونی از نوک پستان (نیازمند درمان و رسیدگی فوری)
درمان:
در اغلب موارد، درمان کیست پستان بعد از تشخیص پزشک و حتماً تحت نظر او انجام میگیرد. بنابراین، افراد در صورت مشاهده هر گونه علائم مشکوک و یا احساس درد و ناراحتی در نواحی زیر بغل و سینه خود باید فوراً به پزشک مراجعه نمایند. همچنین، خارج شدن خون یا مایعات قرمز رنگ از نوک پستان به عنوان یکی از علائم سرطان سینه در زنان باید با دقت توسط پزشک بررسی شود.
پزشک از ماموگرافی، سونوگرافی یا MRI برای تشخیص دقیق نوع مشکل بیمار استفاده میکند. همچنین در ضرورت، ممکن است از یک سوزن نازک برای تخلیه مایعات داخل کیست پوستی و حذف آن استفاده شود.
۱۰) کیستهای چرکی زیر پوست (آکنه کیستیک)
آکنه کیستیک، یکی از شایعترین کیستهای پوستی است که بنا بر دلایل متعدد، میتواند در هر قسمتی از بدن و پوست ایجاد شود. این نوع ضایعات پوستی معمولاً به صورت تکی یا گروهی در بخشهایی از چهره، بازوها، شانه، گردن، سینه، و سایر نقاط بدن رشد میکنند. آکنه کیستیک باعث ایجاد برجستگیها در لایههای عمقی پوست خواهد شد.
علل:
دلایل بروز آکنه کیستیک در بدن افراد متنوع و گوناگون است. به طور مثال، کیست پوستی نظیر پیلونیدال، اپیدرموئید و فولیکولیت ممکن است به آکنه کیستیک یا کیستهای چرکی تبدیل شوند. همچنین، ترکیب چند عامل مختلف از جمله تغییرات هورمونی، افزایش چربی، سلولهای مرده و حبس باکتریها در منافذ پوستی میتواند منجر به ایجاد این نوع آکنهها در پوست شود.
علائم:
کیستهای چرکی در لایههای عمقی پوست اغلب به دلیل بروز آکنههای کیستیکی شکل میگیرند. این نوع کیست پوستی باعث ایجاد برآمدگی و ندولهای بزرگ حاوی چرک در سطح پوست خواهد شد. برخی از علائم شایع کیستهای چرکی یا آکنه کیستیک عبارتاند از:
- اغلب دردناک
- حساس نسبت به لمس شدن
- باقی ماندن محل زخم ناشی از پارگی و تخلیه کیستهای چرکی
- قرمز باقی ماندن جای التیام کیست چرکی
- غیر سرطانی و خوش خیم
- عفونی و حاوی چرک
۱۱) کیستهای مویی یا فولیکولیت
کیست مویی یکی از مشکلات رایج پوستی بین خانمها و آقایان است که در اثر بروز التهاب در فولیکولهای مو شکل میگیرد. در این شرایط، جهت رشد موها در زیر پوست تغییر کرده و با حرکت به سمت پایین یا طرفین، داخل بافت پوست نفوذ میکنند. اغلب کیستهای مویی، عفونی هستند و بر اساس وضعیت هر فرد، ممکن است برای درمان نیاز به مداخله پزشکی باشد.
علل:
انسداد مجرای فولیکولهای مو در زیر پوست از مهمترین علل بروز فولیکولیت به شمار میآید. کیستهای مویی بیشتر در افراد فعال در حوزه اصلاح مو و همچنین کسانی که از راهکارهای موقت مانند اپیلاسیون برای حذف و از بین بردن موهای زائد استفاده میکنند، رایجتر هستند. بنابراین، استفاده از تیغ، اپیلاسیون و … از عوامل مؤثر در تشکیل کیست مویی محسوب میشوند.
علائم:
فولیکولیتها اکثراً به شکل برجستگیهای جوشی شناخته میشوند. در حقیقت، محبوس ماندن مو در زیر پوست باعث رشد بافت و ایجاد برآمدگی در قسمت بیرونی ناحیه متضرر خواهد شد. در برخی منابع، از این حالت با عنوان “فولیکولیت کاذب” یا ” برآمدگیهای تیغی” یاد میشود. از دیگر علائم کیست مویی میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- کیستهایی به رنگ قرمز، سفید یا زرد
- دارای ترشحات عفونی
- عدم وجود مو در ناحیه متضرر
- ایجاد برجستگی در قسمتی از پوست
- حساس به لمس و اغلب دردناک
- التهاب در این ناحیه از پوست
۱۲) کیستهای بیکر:
کیست پوستی بیکر، یک نوع توده نسبتاً برجسته و حاوی مایع است که در ناحیه پشت زانو شکل میگیرد. در اکثر موارد، این کیست به دلیل مشکلات مفصلی مانند آرتروز و یا آسیب دیدگی غضروف به وجود میآید. درد ناشی از کیست بیکر با توجه به وضعیت هر فرد، ممکن است خفیف یا شدید باشد. همچنین، کیستهای بیکر میتوانند منجر به کاهش دامنه حرکتی زانو شوند. درمان این کیست معمولاً از طریق تخلیه مایعات درون آن و درمان مشکلات مفصلی انجام میگیرد.
برای رزرو نوبت و مشاوره با بهترین متخصص جراحی داخلی در خزانه بخارایی تهران، میتوانید با کلینیک نیکان تماس بگیرید.